Hoca Ali Rıza (1858-1930)

[Gull]

Hoca Ali Rıza
1858 - Üsküdar’ın Ahmediye Mahallesinde Süvari Binbaşı Mehmet Rüştü Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi.

Üsküdar'da doğduğu için sanat tarihimize Üsküdar'lı Hoca Ali Rıza adıyla geçmiştir. Süvari binbaşısı Mehmet Rüştü Bey'in oğludur. Rüştiyedeki öğrenciliği sırasında resim derslerindeki yeteneği ile dikkat çeken Hoca Ali Rıza, resim derslerini Osman Nuri Paşa, Süleyman Seyyid Bey ve Kez'den almıştır. 1884'te teğmen olarak Harbiye'yi bitiren genç ressam, bu yüksek okula resim öğretmeni olarak girmiştir.1881 - Harbiye Resim Sınıfındaki başarılı çalışmalarından dolayı Sultan 2. Abdülhamid tarafından Nişan-ı Mecidi’yle ödüllendirildi.

1891 - Osmanlı Devleti’nin ilk başkentlerinde inceleme çalışmaları yapan bir heyete katılarak Türk-İslam eserlerine ait görünümleri defterlerine aktardı
1895 - Kolağası rütbesindeyken Yıldız Porselen Fabrikası’nda porselen tasarımları hazırladı.
1897 - Türk-Yunan savaşını anlatan Muharebe konulu resimler çalıştı.
1903 - Mahmut Şevket Paşa’nın isteğiyle Eski Osmanlı kıyafetlerini kapsayan bir albüm çalışmasına katıldı.

Onun bu dönem resimlerinde ve daha sonraki yıllarda, doğup büyüdüğü Üsküdar ve Karacaahmet'in sessiz köşelerini, kıyı kahvelerini ve güneşli kayalıklarını tercih ettiği görülür. Tek başına bir "okul" etkinliğiyle çok sayıda öğrenci yetiştiren Hoca Ali Rıza, resim derslerinde kullanmak üzere desen albümleri hazırladı. İkinci Meşrutiyet'ten sonra kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nde başkanlık yaptı. Yurtdışına çıkmamış ressamlarımızdandır. Harbiye'de çalışırken bir ara İtalya'ya resim öğrenimi için gönderilmesine karar verildiği halde, Napoli'deki bir kolera salgını buna engel olmuştur.

Tüm yaşantısını geçirdiği, tüm köşelerini resmettiği Üsküdar, onun hayatında önemli bir yer tuttu. Üsküdar da doğdu ve Üsküdar da öldü. Çok sayıdaki eserinde Üsküdar ın çeşmeleri, çay bahçeleri, camileri, kız kulesi, sahilleri vb. onun konuları oldu.

1909/1911 - Harbiye Matbaası’nda Baş Ressam olarak çalıştı.
1909/1912 - Osmanlı Ressamlar Cemiyeti başkanlığı görevini sürdürdü.
1909 - Üsküdar İskele Gazinosu’nda resim sergisi düzenledi.
1914 - İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nde Peyzaj Muallimi olarak görev yaptı.
1918/1921 - Çamlıca İnas Sultanisi’nde Resim Muallimliği yaptı.
1919 - Dördüncü Galatasaray Sergisine katıldı.
1921 - Üsküdar Kız Sanayi-i Mektebi’nde Resim Muallimliğine başladı.
1926 - Çamlıca’dan Marmaraya bir nazar ve Çamlıca’da Namazgah adlı tablolarıyla sekizinci Galatasaray Sergisine katıldı.
1927 - Beykoz’da İshakağa Çeşmesi, Odam, Ayazma Sokağı, Doğancılar’da Mektep, Şeftaliler, Deniz adlı tablolarıyla onbirinci Galatasaray Sergisine katıldı.
1928 - Celal Esad Arseven tarafından düzenlenen Paris Sergisine katıldı.


Berlin üniversitelerinin kendisi ile ilişkiler kurmak için çabaladığı bu ünlü sanatçımız kurşunkalem çalışmalarında kurallar kurmuş bir üstattır. Bugün Hoca, Türk Resim Sanat Tarihi'nde eşine rastlanmayan bir değer olarak kabul ediliyor. Aşık olduğu tabiatın içine girip resimler yaparak ömrünü tamamlamıştır. Her sabah şafakla birlikte kalkar, Üsküdar'ın ve Boğaz'ın zenginliklerle dolu tepelerine tırmanır bir kaya parçasından, bir yelkenliden, bir fıstık ağacı siluetinden, bir İstanbul ahşap evinden bin bir renk manzumesi ile şaheserler yaratırdı. Hoca için realizmin en zengin temsilcisi diyebiliriz. Hoca yaşadığı çağın üstünde bir sanat anlayışına sahipti.30 Mart 1930 yılında ölen Hoca Ali Rıza'nın mezarı Üsküdar Karacaahmet'tedir.


"Can sıkılınca resim yapmayı bırakmalıdır. İstek baki iken terkolunursa yine istekle çalışmak müyesser olur."
"İnsan yaptığını anlar ve anlıyarak yaparsa terakki eder. Terakki ettikçe hevesi artar. Aşk olmayınca meşk olmaz darbımeselince şevkü muhabbet, sâyü artırır."
"Resim anlıyarak çalıştıkça terakki eder."
"Her bir güçlüğün iki kolaylığı vardır."
"Resim insanın dikkat nazarını artırır."

[Gull]

Desen çalışmaları;

[Gull]

[Gull]

[kororhan]

Hoca'nın bikaç resmi de benden..

[Gull]

[Gull]

[Gull]

[Gull]

[kororhan]

H.Ali Rıza'nın 2 muhteşem suluboya çalışması